Uygur Kadın Reziwanguli Baikeli Almanya’dan Çin Pekin Üzerinden Türkiye’ye Ulaştı

56 yaşındaki Uygur uyruklu Reziwanguli Baikeli’nin (Uygurca: Rizwangul Bekri) Almanya’dan yasal sürecin ardından sınır dışı edilmesi, özellikle Türkiye’deki Uygur topluluğu arasında geniş yankı uyandırdı.

Reziwanguli Baikeli’nin (Uygurca: Rizwangul Bekri) kızı 2019’dan beri Almanya’da yaşayan Uygur mülteci Muyesser Obul

Baikeli’nin, iddiaların aksine Çin’de gözaltına alınmaması ve kısa sürede Türkiye’ye geçiş yapması, Uygur aktivistlerin uluslararası alandaki söylemlerini sorgulatan yeni bir boyut açtı.

Almanya Sınır Dışı Kararı Uyguladı

    Alman makamları, 56 yaşındaki Uygur kadın Reziwanguli  Baikeli’nin (Uygurca: Rizwangul Bekri) iltica başvurusunu reddetti. Federal Göç ve Mülteciler Dairesi (BAMF) tarafından alınan kararda, Baikeli’nin koruma için geçerli bir gerekçesi olmadığı belirtildi. Alman yetkili Heitmann tarafından 5 Kasım sabahı gönderilen bir e-postada, Baikeli’nin bir yıl önce Almanya’ya  yasadışı yollarla girdiği ve kendi isteğiyle ayrılmaması halinde Türkiye veya Çin’e sınır dışı edileceği yasal olarak tebliğ edildi.

Baikeli, yasal olarak ülkeyi terk etmesi gereken son tarih olan 17 Aralık 2024’e kadar bu sürece uymadığı için 3 Kasım 2025’te Almanya’dan sınır dışı edildi.

 Pekin Üzerinden Dubai’ye Transit Geçiş

Sınır dışı işleminin ardından kızı Muyesser, annesinin Çin’e sınır dışı edildiğini ve Pekin Başkent Uluslararası Havalimanı’na indiğini bildiren bir mesaj aldı.

 Reziwanguli Baikeli’nin (Uygurca: Rizwangul Bekri)  Pekin’e indiği ancak Çin yetkilileri tarafından gözaltına alınmadığı bilgisi, kızı tarafından telefonla yapılan görüşmede doğrulandı. Yaşanan bu durum, yurt dışından Çin‘e dönen Uygurların otomatik olarak tutuklandığı yönündeki yaygın iddiaların aksine bir tablo çizdi.

Çin polisinin herhangi bir müdahalede bulunmaması üzerine Baikeli, Çin vatandaşlarının 30 gün vizesiz kalabildiği Dubai’ye bir bilet aldı. 5 Kasım yerel saatle 18:00’de kalkan uçak, 23:15 civarında Dubai’ye indi.

Türkiye Güvenli Liman: İstanbul

Dubai‘de Türkiye için elektronik vize alan Reziwanguli Baikeli’nin (Uygurca: Rizwangul Bekri) , 6 Kasım sabahı 04:30’da başka bir uçağa binerek yerel saatle 08:30’da İstanbul Havalimanı’na güvenli bir şekilde ulaştı. Kızı Muyesser, annesinin Türkiye’ye varışını teyit etti.

Uygur Aktivistlerin Reziwanguli Baikeli’nin (Uygurca: Rizwangul Bekri)  hakkındaki Söylemleri Tartışma Konusu Oldu !….

Bu olaylar yaşanırken, özellikle Türkiye’de faaliyet gösteren Uygur cemaat yapılanmaları ve aktivistler, sınır dışı haberini hızla protestolara ve sosyal medya kampanyalarına dönüştürdü!…

Ancak Reziwanguli Baikeli’nin (Uygurca: Rizwangul Bekri) Çin’de gözaltına alınmaması ve ardından kısa sürede Türkiye’ye geçiş yapabilmesi, aktivistlerin yıllardır sürdürdüğü “her Uygur Çin’e giderse tutuklanır” şeklindeki ana tezin uluslararası kamuoyu önünde sorgulanmasına neden oldu.

Bir kısım gözlemci, Çin Kamu Diplomasisi’nin bu olayı, Avrupa ve diğer ülkelerin Uygur tezlerini çürütmek adına bir “belge” olarak kullandığını öne sürdü.

Eğer Uygur kadın Reziwanguli Baikeli’nin (Uygurca: Rizwangul Bekri) Çin makamları tarafından Pekin Havalimanı’nda herhangi bir yasal sorunu veya tutuklanması gereken bir suçu olsaydı, müdahale edilmemesi durumunun izahı zorlaştı.

Olayın ardından Türkiye’deki bazı aktivistlerin sosyal medyada yayınladıkları videolarda, “Pekin’le, Dubai’yle görüştük, Türk devlet yetkilileriyle görüşmemiz neticesinde güvenli bir şekilde Türkiye’ye getirdik” şeklinde Gizemli iddialarda bulunmaları, kamuoyunda bu iddiaların ne kadar gerçekçi olduğu konusunda şüpheler yarattı.

Cevap Hakkı ve Karşılıklı Soru Çağrısı

 Reziwanguli Baikeli’nin (Uygurca: Rizwangul Bekri) Almanya’dan sınır dışı edilmesi ve Türkiye’ye ulaşma süreci, Uygur STK başkanları ve eylemci aktivistlerin iddialarının doğruluğu hakkında kamuoyunda yeni bir tartışma başlattı.

Konuyu takip eden Cesur Haber ve Vizyon Ege Haber , Uygur STK‘larına ve aktivistlere, bu olaya dair ellerindeki bilgi ve belgelerle birlikte haber için cevap haklarını kullanmaları çağrısında bulundu.

Bu olay, uluslararası alanda mülteci hakları ve Çin’in Uygur politikaları etrafındaki karmaşık denklemi bir kez daha gözler önüne sererken, aktivistlerin söylemlerinin gerçeklikle ne kadar örtüştüğü sorusunu gündeme taşıdı.

Rizwangul’un Yolculuğu

Sığınma talebi daha sonra reddedildi. Güvenliğinden endişe ederek, 24 Haziran 2025’e kadar kızıyla birlikte Meerbusch’ta yaşamaya gitti. Bu süre zarfında, Rotenburg yetkililerinden 19 Haziran 2024 tarihli bir mektup aldı. Mektupta, ülkeyi gönüllü olarak terk etmesi veya sınır dışı edileceği belirtiliyordu. Göçmenlik statüsünü düzeltmek için Selsingen mülteci kampına taşındı.

Almanya ve AB Uygur Politikaları Değişiyor mu?

Reziwanguli Baikeli’nin sınır dışı edilme ve Çin üzerinden Türkiye’ye ulaşma olayı, Almanya ve Avrupa Birliği’nin (AB) Uygur politikalarının değiştiği anlamına gelmez. Ancak, bu tür olaylar politikaların uygulama biçimi ve ulusal önceliklerin ön plana çıkması açısından bazı çıkarımlara yol açabilir:

• BAMF Kararı ve Yasal Süreç: Almanya Federal Göç ve Mülteciler Dairesi (BAMF) kararı, Uygur olsun veya olmasın, tüm iltica başvurularının bireysel olarak değerlendirildiği ve yasal gerekçelerle reddedilebileceğini gösterir. Bu, Almanya’nın Uygurlara yönelik genel politik destek ve Çin’e yönelik eleştirilerini sürdürmesine rağmen, ülkeye yasal olmayan yollarla giriş ve iltica kriterlerini karşılamama durumlarında ulusal hukuku uyguladığını teyit eder. Almanya ve AB, Çin’in Sincan/Doğu Türkistan’daki insan hakları ihlallerini resmi olarak kınamaktadır ve bu konudaki tutumları temelde değişmemiştir.

• Çifte Standart Algısı: Olay, Almanya’nın insan hakları konusundaki yüksek profilli söylemleri ile yürüttüğü sınır dışı etme eylemi arasında bir çelişki algısı yaratabilir. Aktivistler ve insan hakları örgütleri, bu durumun, Çin ile ekonomik ve diplomatik ilişkileri sürdürme ihtiyacı karşısında insan hakları söyleminin ikinci planda kalabileceği şeklinde yorumlanmasına neden olabilir.

• Değişmeyen Temel Politika: AB, Uygurlara yönelik siyasi ve insani desteği sürdürmektedir (örneğin, insan hakları yaptırımları ve BM’deki açıklamalar). Ancak, yasal ikamet izni olmayan kişilerin sınır dışı edilmesi, AB üyesi ülkelerin ulusal egemenliğinde olan bir uygulamadır ve bu durum, genel AB politikasının toptan değiştiğini göstermez.

Bazı Uygur Aktevistlerin İstihbarat Operasyonu Algısı

Baikeli’nin sınır dışı edilme ve Çin’de gözaltına alınmaması senaryosunun, Avrupa’nın ve Çin Devletinin ortak bir istihbarat veya diplomatik operasyonu olduğu yönündeki iddialar, kanıtlanması zor ancak siyasi analizlerde sıkça dile getirilen spekülasyonlardır.

• Çin’in Kamu Diplomasisi: Baikeli’nin Pekin’e inip serbestçe Dubai’ye geçiş yapması, Çin’in uluslararası alanda kendi tezini desteklemek için kullanabileceği güçlü bir argüman sunar. Çin, bu olayı “Yurt dışından gelen her Uygur tutuklanmıyor,” mesajını vermek ve Uygur aktivistlerin iddialarını “yalan” olarak göstermek için kullanabilir. Bu, Çin’in imajını düzeltmek için tasarlanmış bir “iyi niyet jesti” veya diplomatik bir hamle olabilir.

• Alman Çıkarı: Almanya, sınır dışı etme yükümlülüğünü yerine getirirken, Baikeli’nin Çin’e indikten sonra Türkiye’ye transit geçişine izin verilmesiyle Çin’e karşı “insan hakları kınaması” yaparken aynı zamanda “bireyi Çin’in eline teslim etme” eleştirisinden bir nebze kurtulmuş olabilir. Bu, diplomatik olarak her iki tarafın da (Almanya ve Çin) bazı beklentilerinin karşılandığı bir durum yaratmış olabilir.

• Doğrudan İstihbarat Operasyonu Olma İhtimali: Bir istihbarat operasyonu, genellikle bir bilgi veya koz kazanma amacıyla gizlice planlanır. Bu olay, daha çok hukuki süreçlerin siyasi ve diplomatik sonuçlarının kullanılmasına benzemektedir. Yine de, iki ülkenin (Almanya ve Çin) arasındaki arka kapı diplomasisi veya güvenlik işbirliği çerçevesinde Baikeli’nin transit geçişinin zımni olarak kabul edilmiş olması ihtimali tamamen dışlanamaz. Bu, olayın diplomatik/siyasi bir düzenleme olduğu anlamına gelebilir.

Bu bağlamda, olayın doğrudan bir istihbarat operasyonu olmasından ziyade, Çin’in Uygur aktivistlerin söylemini çürütme amacı güden bir kamu diplomasisi fırsatını iyi değerlendirdiği ve Almanya’nın da yasal sınır dışı etme zorunluluğunu yerine getirirken diplomatik karmaşayı en aza indiren bir sonuç elde ettiği söylenebilir.

Çin artık Türk Gazetecilere vize veriyor.Çin Seyahatlerindeki Yeni Perde ve Gazetecilik Etiği

Doğu Türkistan Lideri Seyit Tümtürk’ün Yalan Beyanı Mahkeme Kararıyla İspatlandı! 25.200 TL Ceza Aldı