SURİYE SÜVEYDA OLAYLARININ ÖZETİ

Dera bölgesindeki Bedevi aşiret mensuplarının Dürzi bir araca el koymasıyla başlayan gerginlik, kısa sürede Süveyda’daki Dürziler ile Bedevi aşiretler arasında geniş çaplı bir çatışmaya dönüştü.

Çatışmaların tırmanması üzerine, çok sayıda aşiret unsuru Dürzilere karşı savaşmak için bölgeye seferber oldu. Olayların arka planında, devrik rejim döneminde bölgedeki aşiretlere uygulanan baskıların intikamını alma motivasyonunun yattığı düşünülmektedir.

Öte yandan, Süveyda’daki bazı Dürzi grupların bağımsızlık talepleri ve bu doğrultuda İsrail devleti ve İsrail vatandaşı Dürzilerle kurduğu temaslar, Suriye yönetimi için bir müdahale gerekçesi oluşturuyordu. Bu fırsatı değerlendiren yönetim, güvenlik ve ordu güçlerini bölgeye sevk ederek askeri müdahaleye başladı. Beklenildiği gibi, Suriye hükümet güçleri 24 saatten kısa bir sürede Süveyda’nın büyük bir kısmında kontrolü sağladı.

Ancak İsrail’in, Dürzi toplumunun önemli bir kısmını kendi stratejik müttefiki olarak görmesi ve İsrail içindeki Dürzi nüfusun baskıları sonucunda hava desteği sağlamaya başlaması, çatışmanın seyrini hızlıca değiştirdi. Çatışma hattındaki askeri araçlar hedef alınırken, takviye birliklerin bulunduğu konvoylar da vurularak hükümet güçlerinin ilerlemesi durma noktasına getirildi.

Bu hava saldırıları, Dürzi gruplara moral kazandırarak karşı saldırıya geçmelerini sağladı. Suriye ordusu, hem İsrail’in hava saldırıları hem de yerel Dürzi milislerin gerçekleştirdiği pusular nedeniyle çok sayıda şehit ve yaralı verdi ve varılan anlaşma sonucunda aşamalı olarak bölgeden çekilmek durumunda kaldı.

Taraflar arasında birkaç kez ateşkes anlaşması sağlanmaya çalışılsa da, bunlar kalıcı olamadı. Anlaşmalar uyarınca bölgeden ağır silahların ve hükümet birliklerinin çekilmesini fırsat bilen bazı Dürzi unsurlar yeniden saldırılara başladı ve vahşet görüntülerini sosyal medya üzerinden yayımladı.

Bu gelişmelerin akabinde hükümet güçleri tarafından gelen ikinci saldırı dalgasıyla Süveyda’nın büyük kısmı Dürzi gruplardan ikinci kez bir daha alındı. Her iki tarafın da sivillere ve esirlere kötü muamelede bulunduğu, bu görüntüleri kaydederek yayınladığı ve böylece düşmanlığı körüklediği görülmektedir.

Bu durum çatışmayı karşılıklı intikama dönüştürmüş ve olayların kontrolden çıkmasına neden olmuştur.

Yaşanan gelişmelerin ardından, Süveyda’yı “kırmızı çizgisi” olarak gören İsrail, söylemini sertleştirdi ve nihayetinde Şam’daki Savunma Bakanlığı binasını ağır bir hava bombardımanıyla hedef aldı. Ardından bazı askeri kışlalar da bombalanınca, Suriye yönetimi Süveyda’dan çekilme kararı almak zorunda kaldı.

Tüm bu gelişmeler göstermektedir ki, Suriye güçlerinin Süveyda’dan çekilmesi, Dürzilerin askeri kabiliyetinden çok, İsrail’in sağladığı hava desteğine dayanmaktadır.

İsrail, bu müdahalesiyle hem Arap kökenli Dürzileri Sünni Arap Suriyelilerle karşı karşıya getirerek uzun vadeli bir etnik gerilim yaratmayı başarmış, hem de doğrudan savaşmadan Suriye yönetimini geri çekilmeye zorlamıştır.

Bugün (17 Temmuz) itibariyle, İsrail’in açık desteğiyle sahadaki dengelerin lehlerine döndüğünü gören, özellikle Hikmet el-Hicrî yanlısı Dürzi silahlı gruplar, bölgedeki Bedevi ailelere yönelik yeni bir katliam dalgası başlatmıştır. Yayınlanan videolarda kadın ve çocukların da hedef alındığı, çok sayıda ailenin göçe zorlandığı açıkça görülmekte ve bölgeden gelen haberler de bu durumu doğrulamaktadır.

Öte yandan, Dera’daki aşiret güçlerinin yeniden toparlanarak Dürzi silahlı gruplara karşı yeni bir askeri hamle başlatabileceği düşünülmektedir. Ancak İsrail’in hava saldırılarına devam etmesi halinde, bu girişimlerin başarıya ulaşması oldukça zayıf bir ihtimaldir.

Suriye yönetimi, Süveyda’dan çekilerek belki kısa vadeli İsrail saldırılarından korunmuş olabilir, ancak bölgedeki Sünni Bedevi aileleri Dürzilerle baş başa bırakması, yönetimin hem yerel halk nezdinde hem de ulusal ölçekte ciddi prestij kaybına uğramasına yol açmıştır. Bu kaybın mevcut koşullarda kısa sürede telafi edilmesi ise oldukça zor görünmektedir, zira tüm senaryolar İsrail’le karşı karşıya gelmekle sonuçlanmaktadır ve Suriye yönetimi böyle bir karşılaşmaya hazır değildir.