AYDIN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ’NDE BİNLERCE İHALESİZ PLAKA VE MİLYONLUK KAMU ZARARI!
Sayıştay’ın 2025 Aydın Büyükşehir Belediyesi Raporu Soruşturmalara Konu Olacak Nitelikte: 5 Bin 444 Araç Plakası İhalesiz Verildi, Milyonlarca Liralık Ecrimisil Toplanmadı, Hatalı İşlemler Yüzünden Açılan Davalar Bütçeyi Vurdu!
Sayıştay Raporu İdari ve Mali Zafiyetleri Bir Bir Ortaya Çıkardı: Aydın’da Ulaşım İhalelerinden Ecrimisil Gelirlerine, Ön Mali Kontrol Eksikliğinden Mahkeme Masraflarına Kadar Devasa Kayıp!
Aydın Büyükşehir Belediyesi’nin 2025 yılı Sayıştay Denetim Raporu, idarenin toplu taşıma yönetiminde, kamu taşınmazlarının kullanımında ve adli/idari süreçlerinde yaşanan mevzuat ihlallerini ve devasa mali kayıpları gün yüzüne çıkardı. Denetim bulgularında doğrudan zimmet veya ihaleye fesat gibi ağır adli suç başlıkları yer almasa da, mevzuata aykırı uygulamalar nedeniyle oluşan kamu zararı ve gelir kayıpları raporun en dikkat çeken kısmını oluşturdu.
Vizyon Ege Haber’in Sayıştay bulgularından derlediği detaylı inceleme raporuna göre idaredeki temel usulsüzlükler ve kamu zararı riskleri 3 ana başlıkta toplanıyor:
1. 5 BİN 444 ARAÇ PLAKASI İHALESİZ VE SÜRESİZ VERİLDİ!
Sayıştay denetçilerinin en çarpıcı tespiti kentin ulaşım ağında yaşandı. Aydın il genelinde (ilçeler dahil) faaliyet gösteren minibüs, otobüs, servis ve taksilere ait toplam 5.668 ticari plakanın sadece 124 tanesinin ihale ile verildiği, geriye kalan 5.444 adet araç plakasının ise ihalesiz ve süresiz olarak çalıştırıldığı belirlendi.
-
Mevzuat Aykırılığı: Danıştay ve Anayasa Mahkemesi’nin müstakar kararları uyarınca; belediyelerin toplu taşıma ve ticari plaka haklarını süresiz ve ihalesiz olarak devretmesi hukuken mümkün değildir.
-
Kamu Zararı ve Rekabet İhlali: 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca ihale açılmadan, muhammen bedel ve belirli bir süre tayin edilmeden verilen bu hakların plaka sahipleri açısından “kazanılmış hak” oluşturmayacağı vurgulandı. İdarenin iyi yönetişim ilkeleri doğrultusunda makul bir geçiş süresi tanıyarak tüm bu hatları ihale usulüyle düzenlemesi gerektiği hatırlatıldı.
2. İŞGALLERDEN ECRİMİSİL TOPLANMADI: MİLYONLARCA LİRALIK GELİR KAYBI!
Belediyenin mülkiyetinde veya tasarrufunda bulunan kamusal alanların fuzuli işgallerine karşı pasif kalındığı ve yasal alacakların tahsil edilmediği ortaya çıktı.
-
Taksi Durakları ve Yeşil Alanlar: Muhtelif lokasyonlardaki taksi duraklarından ve Kuşadası, Didim, Nazilli ilçelerinde imar planında 4.000 $m^2$ ve üzerinde bulunan park/yeşil alanlar ile 12 metre üzerindeki yollardan ecrimisil (işgaliye) bedeli alınmadığı tespit edildi.
-
Özel İşletmeler Kamusal Alanı İşgal Etti: Kuşadası’nda 30 metrelik yol üzerine kurulan sabit pazar yeri ile parklar içerisindeki restoranlar, dernek kafeleri, kreş binaları ve oteller tarafından koyulan şezlong/şemsiyelerden geriye dönük 5 yıllık ecrimisil bedellerinin tahsil edilmediği rapora yansıdı.
-
Tahsilat Oranı Dibə Vurdu: Belediyenin 2025 yılı Ecrimisil Gelirleri tahsilat oranı %35,46 seviyesinde kaldı. 16.7 milyon TL’lik tahakkukun 10.8 milyon TL’si tahsil edilemeyerek 2026 yılına devretti.
3. ÖN MALİ KONTROL ÇÖKTÜ: HATALI İŞLEMLER YÜZÜNDEN KAYBEDİLEN DAVALAR BÜTÇEYE YÜK OLDU!
Sayıştay raporunun 7. bulgusunda, Aydın Büyükşehir Belediyesi’nde 5018 sayılı Kanun’un aradığı ön mali kontrol sisteminin tam olarak kurulmadığı ve işletilmediği tespit edildi.
-
Davaların Tamamı Kaybedildi: İdarenin görevlendirmelerinde mevzuata aykırılıklar, aktif husumet ehliyeti yokluğu ve görevde yükselme/unvan değişikliği sınav duyurularının mevzuata aykırı yapılması nedeniyle belediye aleyhine açılan davaların tamamı belediye aleyhine sonuçlandı.
-
Fuzuli Yargılama Masrafları: Kurumlar arası mutabakatla çözülebilecek konularda önceden dava yoluna gidilmesi, yargılama giderlerinin zamanında ödenmemesi nedeniyle gecikme cezalarına maruz kalınması ve kaybedilen davalar sonucu karşı tarafa ödenen vekalet ücretleri ile mahkeme masrafları belediye bütçesinde doğrudan kamu kaynağının israfı sonucunu doğurdu.
-
Tasarruf Genelgesi İhlalleri: Ayrıca belediye bünyesinde voleybol takımı için 20 adet 1+1 eşyalı daire kiralanması, yerel basına aylık düzenli ödemeler ile temsil, tören ve tanıtım harcamalarında Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Genelgesine aykırı hareket edildiği belgelendi.
ÖZET VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Aydın Büyükşehir Belediyesi’nin 2025 Sayıştay Raporu; her ne kadar doğrudan adli suç tanımlamaları içermese de “5.444 plakanın ihalesiz verilmesi”, “taşınmaz işgallerinden ecrimisil alınmaması” ve “ön mali kontrol zafiyeti nedeniyle kaybedilen davaların yükü” hususunda kamu zararının varlığını gözler önüne sermektedir.
Sayıştay Daireleri’nin önümüzdeki süreçte bu bulgular doğrultusunda tazmin (borç çıkarma) süreçlerini başlatması ve sorumlular hakkında idari/mali takip yapması beklenmektedir.